તે પહેલા!

માણવી છે એકલતા કોઈ આપે તે પહેલા,
છુપાવવા છે જખમ કોઈ પામે તે પહેલા.

સમેટી લઉ હાથેળીમા રેત આ સરી જતી,
બાંધવા છે મિનારા રેતના, તુટે તે પહેલા.

દોરંગી આ દુનિયાની રીત સાવ નિરાળી,
કરૂં સાબદું મન, હૈયું ઝુરે તે પહેલા.

સંબંધો ની વણઝાર મા અટવાય માનવી,
સહેવી છે વેદના, કોઈ થોપે તે પહેલા.

પ્રેમ ને વિશ્વાસ માગ્યા મળે ના કદી,
ગોપાવી દુઃખ વહેંચુ પ્રેમ,કોઈ રોકે તે પહેલા.

શૈલા મુન્શા તા. ૧૧/૨૩/૨૦૧૪

Posted in gazal | 6 Comments

ડુલસે

ડુલસે ગયા વર્ષે અમારા ક્લાસમા આવી. મજાની સ્પેનિશ છોકરી. ભારતની ભાષામા વાત કરીએ તો નાનકડી પણ જમાદાર. પહેલા દિવસ થી જ કોઈના થી ડરવાનુ નહિ, કોઈ હાથ લગાડે તો સામો જવાબ મળી જ જાય. ધીરે ધીરે ક્લાસમા ગોઠવાતી ગઈ. બધા સાથે ઝડપથી હળી મળી ગઈ. ક્લાસના નિયમો નુ પાલન કરતી થઈ.નવુ શિખવાની એની તત્પરતા જોઈ હું ને સમન્થા વાત કરતા કે જેવી ડુલસે ચાર વર્ષની થશે કે એને regular pre-k ના ક્લાસમા અડધો દિવસ મોકલવાનુ શરૂ કરશું.
અમારા આ મંદ બુધ્ધિના ક્લાસમા દરેક બાળક મંદ બુધ્ધિનુ હોય એવું નથી. ઘણાની વાચા મોડી ખુલી હોય અથવા શારિરીક કાંઈક ખામી હોય અથવા Autistic બાળક હોય પણ એને યોગ્ય તાલીમ અને બધી જાતની થેરેપી મળે તો એ regular pre-k ના ક્લાસમા ચાર વર્ષ નુ થાય એટલે જઈ શકે.
ડુલસે ને આ વર્ષે અમે બે કલાક માટે બીજા ક્લાસ મા મોકલવા માંડ્યા અને એ સારી રીતે ગોઠવાઈ પણ ગઈ. ચબરાક તો એ હતી જ અને હસમુખી એટલે બધા એને પોતાના ક્લાસમા લેવા તૈયાર.
આજે ૩૧ ઓક્ટોબેર આખા અમેરિકા મા હેલોવીન નો તહેવાર ઉજવાય. ભુત પ્રેત ને પિશાચ ને ડાકણ જેવા પહેરવેશ પહેરી બાળકો સાંજ પડે આજુબાજુના ઘરમા જઈ હાથમા નાની બાસકેટ લઈ કેન્ડી ઉઘરાવવા જાય. આ તહેવારનુ શુ મહત્વ છે એ મારા જેવી ભારત થી થોડા વર્ષો પહેલા આવેલી વ્યક્તિને ખાસ ખ્યાલ ન આવે પણ ખેર! મુખ્ય વાત એ છે કે સ્કુલમા અમે બાળકો ને ડરાવના ડ્રેસ પહેરી ને આવવાને બદલે સ્પાઈડર મેન કે પ્રીન્સેસ જેવા ડ્રેસ પહેરવાનુ કહીએ અને નાનકડી પાર્ટી કરીએ.
અમારા ક્લાસમા ત્રણ છોકરી અને નવ છોકરા. મોનિકા અને સિતિયાના બન્ને જણ સરસ પ્રીન્સેસનો ડ્રેસ પહેરીને આવ્યા હતા. લાગતા હતા પણ ખુબ સુંદર. મે સહજ જ બન્નેના વખાણ કરી ફોટા પાડ્યા અને ડુલસેનો ચહેરો જોવા જેવો!
બેનની આંખમાથી તો ટપ ટપ આંસુ ખરવા માંડ્યા. એટલી ઉદાસી અને અને દયામણો ચહેરો! હું ને સમન્થા એને સમજાવવાની કોશિશ કરી રહ્યા પણ એના આંસુ અટકવાનુ નામ નહોતા લેતા. આખરે મારે અમારા કબાટમા ફાંફાફોળા કરી એક ડ્રેસ શોધવો પડ્યો. બાળકોને સામાન્ય જ્ઞાન આપવા જુદાજુદા કોમ્યુનીટી હેલ્પર ના ડ્રેસ અમારી પાસે હોય. ડુલસે ના માપનો એક નર્સ નો ડ્રેસ મળ્યો. એને પહેરાવ્યો, માથે નર્સની ટોપી પહેરાવી અને ફોટો પાડ્યો. ક્ષણમા એનો ચહેરો ખીલી ઉઠ્યો. જાણે જંગ જીતીને આવી હોય એમ રૂવાબ એના ચહેરા પર આવી ગયો.
આજ તો ખુબી છે આ બાળકોની. અરે! દુનિયાના કોઈપણ બાળકની.ક્ષણમા ઉદાસ અને ક્ષણમા રાજી.ડ્રેસ મોંઘો છે કે સસ્તો એની પરવા નહિ પણ પોતે પણ નવો ડ્રેસ પહેરી શકી એ જ ડુલસે માટે મહત્વનુ હતું.
એના આનંદે અમારો દિવસ મહેકાવી દીધો.

શૈલા મુન્શા. તા-૧૦/૩૧/૨૦૧૪

Posted in Daily incidents. | 3 Comments

હાઈકુ

૧-પાણી આંખનુ!
કે દરિયાનુ,લાવા
ભરે ભીતર.

૨- ઊંમર ના’વે
આડી કોઈની કદી,
પ્રેમ આંધળો

૩- મન તો ચાહે,
સદૈવ સહુ પાસે,
પ્રેમ અપાર.

૪- બાળપણ ને,
વળી ગયેલી કેડ,
તરસે પ્રેમ!

૫- પિંખાયો માળો,
ઘાતક બન્યો બાજ
મૌન રૂદન.

૬- સીતા હરણ,
થઈ બળી ને ભષ્મ
લંકા સોના ની.

૭- ખરતું પાન
કહાની જીવનની,
આદિ થી અંત.

૮- ભીડ વચાળે
ઘેરે છે એકલતા!
જીવન ભર.

શૈલા મુન્શા

Posted in Haiku | 1 Comment

હાઈકુ

૧- સૂરજ સામે
ન કર સાહસ કદી,
ઊડાડી ધૂળ.

૨- સમય આવે
ચાલી જવાના બધા,
યાદ મનમા.

૩-ઢીંગલી તુટી
બાળકી ની દુનિયા,
ગઈ ઉજડી.

૪- બાપનુ દિલ
તરસતું રહે સદા!
વ્હાલ નો બોલ.

૬- ધર્મ ના વાડા
માણસાઈ નુ મોત,
બન માણસ.

૭- ખુબસુરતી
નિહાળવા જોઈએ,
સાફ નજર.

૮- લડી લેવાની,
છે ઝીંદાદિલી બસ!
ભલે સૌ હસે.

૯- હોય હિંમત,
જીવવાની કળા તો!
બસ મુઠ્ઠીમાં.

શૈલા મુન્શા. તા. ૦૯/૧૪/૨૦૧૪

Posted in Haiku | 3 Comments

દાદીમા

દાદીમા શબ્દ વાંચી ને તમે વિચારતા હશો કે તમને કોઈના પણ, મારા તમારા કે કોઈ વડીલ દાદીમા વિશે વાંચવા મળશે તો મારે કહેવુ પડશે કે તમારી કલ્પના ના ઘોડા ની લગામ પકડી રાખો.
આજે હું વાત કરવાની છું મારી પાંચ વર્ષની સાહીરાની. આ વર્ષે એ મારા ક્લાસમા આવી. બાંગલાદેશ એમનુ વતન. માબાપ થોડા વર્ષોથી અમેરિકા મા આવી વસ્યા અને મોટી દિકરી તાહિરા ગયા વર્ષે દાખલ થઈ અને સાહીરા આ વર્ષે. પહેલે દિવસે જ સાહીરા ને ઓફીસ રજીસ્ટાર અમારા ક્લાસમા લઈ આવી. ફક્ત એડમિશન પેપર પણ ડોક્ટરી તપાસના કોઈ કાગળિયા નહી. સામાન્ય રીતે જે પણ બાળક અમારા ક્લાસમા (મંદ બુધ્ધિ ના બાળકો) આવે ત્યારે એમની માનસિક પરીસ્થિતી નો ચિતાર પેપરમા હોય અને એ પ્રમાણે એમને સ્પીચ કે ફીજીકલ ટ્રેઈનીંગ ની સગવડ મળે.
ખેર એની તો બધી માહિતી નર્સ અને શિક્ષક મળી ને લાગતા વળગતા ડોક્ટર નો અભિપ્રાય અને બધા ટેસ્ટ કરાવી મેળવી લેશે.
સાહીરા ને લેવા બપોરે એની બેન તાહીરા આવી. એને જોતા જ હું ઓળખી ગઈ કારણ દરરોજ એને બસમા થી ઉતરતા હું જોતી અને એ પણ મને ઓળખતી. મને જોઈ એને જરા નિંરાત થઈ.સાહીરા રડી કે નહિ વગેરે મને પુછવા માંડી. મે કહ્યું તુ ચિંતા ના કર એ તો બધા સાથે ભળી ગઈ એક જ દિવસ મા એને બીજાનો બહુ ખ્યાલ છે એ દેખાઈ આવે છે.
સાહીરાને ક્લાસમા બધુ બરાબર એની જગ્યા એ જોઈએ. બોલે ઓછુ પણ જાણે બધા પર હુકમ ચલાવતી હોય એવા એના હાવભાવ. એમા પણ ગ્રેગરી ની જાણે મોટી બેન હોય એમ એની આગળ પાછળ જ ફરે. અમે કાંઈ કહીએ તે પહેલા એ દોડીને ગ્રેગરી પાસે પહોંચી જાય.
રમત ના મેદાનમા પણ પોતે રમવાને બદલે ગ્રેગરીને રમાડવાનો, એ જો રમકડું ફેંકી દે તો દોડીને લઈ આવવાનુ, એમા જ એનુ ધ્યાન હોય.
આજે તો ખરી મજા આવી.
કાફેટેરિઆ માથી બાળકોને જમાડી અમે ક્લાસમા પાછા આવતા હતા. હું ગ્રેગરી નો હાથ પકડી સહુથી આગળ ચાલતી હતી વચ્ચે બધા બાળકો ને લાઈન મા ચલાવવાનો અમે પ્રયાસ કરતા હતા એટલે સમન્થા સહુથી છેલ્લે હતી. ગ્રેગરી નુ પેટ ભરાયેલુ હતુ એટલે એ ભાઈ પણ ગેલમા હતા. કુદકા મારી મારી ને ચાલતા ગ્રેગરી નો હાથ મે ગમ્મત માટે છોડ્યો અને એને જરા દોડવા દીધો. દડબડ દોડતા ગ્રેગરી નો પગ જરા લથડ્યો અને હું હાથ ઝાલવા જાઉં એ પહેલા તો સાહીરા પાછળ થી દોડતી આવી ને ગ્રેગરી ને પકડી લીધો અને મારી સામે એવી રીતે જોવા માંડી જાણે હમણા મને વઢી નાખશે. સમન્થા અને મારૂં હસવું રોકાતું નહોતુ. અમે બન્ને સાથે બોલી ઉઠ્યા, ” આ તો આપણી પણ દાદી છે”

Posted in Daily incidents. | 4 Comments

ગ્રેગરી

૨૦૧૫ નુ વર્ષ શરૂ થયું. નવા બાળકો નુ આગમન સાથે નવા અનુભવો.
અમેરિકા મા છેલ્લા બાર તેર વર્ષથી હું મંદ બુધ્ધિના બાળકો સાથે કામ કરૂં છું અને છેલ્લા થોડા વર્ષોથી નાના ત્રણથી પાંચ વર્ષની વયના બાળકો સાથે કામ કરૂ છું, પણ ગ્રેગરી જેવો બાળક પહેલી વાર અમારા ક્લાસમા આવ્યો.
ત્રણ વર્ષનો ગ્રેગરી આંખે ઓછું જુવે છે. ગોરો ગોરો રેશમી સોનેરી જુલ્ફાવાળો ગ્રેગરી જોતાની સાથે જ કોઈની પણ આંખમા વસી જાય. છે ત્રણ વર્ષનો પણ હજી જાણે ભાંખોડિયા ભરતુ બાળક. મા હમેશ એને તેડીને ફરે એટલે ચાલવાનો ચોર. અમારી સામે પણ હાથ લાંબો કરી ઊભો રહી જાય. ખાવામા બેબી ફુડ અને દુધની બોટલ. ચકોર એટલો કે ઘડીભરમા ક્યાં થી ક્યાંય પહોંચી જાય. પુરૂ દેખાય નહિ પણ ઊઠતો, ગબડતો આખા ક્લાસમા ફરી વળે. ભુખ લાગે ત્યારે ભેંકડો તાણે અને પળભર મા ખાવાનુ જોઈએ. એ સિવાય એટલો ખુશમિજાજ કે પરાણે લાડ કરવાનુ મન થાય. સમન્થા અને હું બન્ને મા થી એક એની આગળ પાછળ જ હોઈએ.
સ્કુલમા બધા એને જોઈ રમાડવા ઉભા રહી જાય અને મજાકમા કહે સમન્થા તુ એની મા અને મીસ મુન્શા એની દાદી.
ગ્રેગરી બે ચાર દિવસમા જ અમારો હેવાયો થઈ ગયો. અમે હાથ પકડીને ચલાવી તો સરસ ચાલવા માંડ્યો. અમારી સાહિરા તો જાણે એની મોટી બેન હોય તેમ એટલું બધુ એનુ ધ્યાન રાખે.
આજે સમન્થા એ મને વાત કરી, “મીસ મુન્શા તને ખબર છે ગ્રેગરી ને પણ એની મા ના બોયફ્રેન્ડે પછાડ્યો હતો જ્યારે એ માંડ બે વર્ષનો હતો,અને કારણ શું, તો એ બહુ રડતો હતો” હું સ્તબ્ધ બની ગઈ. સત્તર અઢાર વર્ષની ઉમરે જાતીય સુખ માટે થયેલો પ્રેમ અને પરિણામ સ્વરૂપ બાળક. જેની જવાબદારી લેવાની ફર્જ, કે પ્રેમ આપવાની તૈયારી નહિ.
આજે ભારતમા ૫ સપ્ટેમ્બર શિક્ષક દિન તરીકે ઉજવાય છે અને બધાને ખબર છે કે મા એ સહુથી પહેલી શિક્ષીકા છે બાળકના જીવનમા જે બાળકને પ્રેમ તો કરે જ છે પણ સથે સારા સંસ્કાર અને યોગ્ય કેળવણી પણ આપે જ છે.
જ્યારે પણ ગ્રેગરી જેવા બાળકને જોઉં છું, ત્યારે મને એક શિક્ષક હોવા બદલ સ્વ માટે એક માન ની લાગણી થાય છે, અને સાથે જગતનિયંતા નો આભાર કે મને આ બાળકોના જીવનમા કશુ સારૂં પરિવર્તન લાવવા સહભાગી બનાવી છે.એમને બને એટલો પ્રેમ આપવા અને સારી સમજ આપવા મને સતત પ્રેરણા આપી છે.
જીંદગી આખી એક શિક્ષક તરીકે જીવી છું અને આજે વર્ષો પહેલા મારા હાથ નીચે ભણી ગયેલા ભારતના બાળકો હોય કે અહીં અમેરિકા મા થોડા વર્ષોના ના મારા આ બાળકો.જ્યારે દિલથી યાદ કરે છે, માનથી બોલાવે છે, શિક્ષણ ને દિપાવે છે, વહાલથી આવી વળગી પડે છે, ત્યારે સાચો શિક્ષક દિન લાગે છે.

શૈલા મુન્શા તા. ૦૯/૦૫/૨૦૧૪

Posted in Daily incidents. | 4 Comments

૨૦૧૪-૧૫ નવુ વર્ષ

રજા નો અંત અને શાળાકિય નવા વર્ષની શરૂઆત. પહેલો દિવસ, થોડા જુના થોડા નવા બાળકો નુ આગમન.
એવું લાગ્યું કે બાળકો કરતાં મા બાપ સ્કુલ ખુલવાની વધુ આતુરતાથી રાહ જોતા હશે. અમારા પ્રીન્સીપાલે ચેતવણી આપી જ હતી કે પહેલે દિવસે તમારા સમય કરતા અડધો કલાક વહેલા આવવાની કોશિશ કરજો, નહિ તો તમને જ તમારી ગાડી પાર્ક કરવાની જગ્યા નહિ મળે. એવું જ બન્યુ. હું તો મારી ટેવ પ્રમાણે સમય કરતા ઘણી વહેલી પહોંચી ગઈ હતી પણ નવા શિક્ષક બિચારા પોતાના સમયે આવ્યા અને પછી રઘવાયા બની બિલ્ડીંગ ની આસપાસ ચકરાવો લેતા રહ્યા “મને મોડું થઈ રહ્યું છે અને ક્યાંય પાર્કીંગ નથી મળતુ, ઓહ ગોડ! પહેલે દિવસે જ મોડો પડીશ” એમની હાલત પર હસવું કે સહાનુભુતિ દાખવવી એ સવાલ હતો.
ખેર આતો સામાન્ય વાત થઈ, પણ મારા બાળકો જે ગયા વર્ષે સ્કુલ મા હતા એ તો આવતાંની સાથે વળગી પડ્યા. એ.જે. હવે બાજુના લાઈફસ્કીલ ના ક્લાસમા ગયો પણ જરા ગુંચવાઈ ગયો. “મીસ મુન્શા મને ક્યાં લઈ જાય છે” અમારી મોનિકા ખાસી ગોળમટોળ થઈ ગઈ હતી. રજા દરમ્યાન પિતા અને દાદીના રાજ મા ફક્ત ખાવા અને આરામ સિવાય કશું કર્યું નહોતુ એ દેખાઈ આવ્યું. ડુલસે વધુ ડાહી અને ઠાવકી લાગતી હતી. એને પુછ્યું કે ડેનિયલ ક્યાં તો કહે”ઊંઘે છે” અને સાચે જ ડેનિયલ આવ્યો નહોતો.
આ વર્ષે થોડા નવા બાળકો આવ્યા છે. સાહિરા, સીટિયાના, બ્રેનડન, જોની,અને સાવ નાનકડો ગ્રેગરી. આ બધા બાળકો ના અનુભવો પીરસતી રહીશ. હર એક ની જુદી કહાની છે, કોઈ આંખ ભીંજવે તો કોઈ રમુજ પમાડે.
પહેલો દિવસ થોડો રઘવાયો થોડો ગુંચવાયેલો અને ઘણો બધો આનંદજનક પણ રહ્યો. સાહિરા અમને ડુલસે ની યાદ અપાવે એવી જમાદાર છે. સીટિયાના ઘરે વધુ પડતા લાડમા ઉછરી રહી છે તે દેખાઈ આવે અને બ્રેનડન(બીજો) આવતાની સાથે ભેંકડો તાણી રડવા માંડ્યો પણ જેવી મમ્મી ગઈ કે પાંચ મીનિટ મા કોમ્પ્યુટર પર કાર્ટૂન જોવા બેસી ગયો.
દર વર્ષે આવતા નવા બાળકો અચૂક મને મારા બાળકોના બચપણ ની યાદ કરાવે. એમનો સ્કુલ નો પહેલો દિવસ. શ્વેતા મને સ્કુલે જતા જોઈ હમેશ મારી નકલ કરતી અને શિક્ષક બનવાની એક્ટીંગ કરતી. એ પહેલે દિવસે રડી હોય એવું મને યાદ નથી. અલબત્ત મારી આંખમા પાણી જરૂર હતા, અને સમીત નર્સરી મા પહેલે દિવસે ગયો અંદર ત્યારે તો મને છોડતાં રડ્યો નહિ, કદાચ ઘણા રમકડાં અને સરસ મજાનો ક્લાસ અને ઘણા બાળકો જોઈ નવાઈ પામ્યો હશે.મારા પગ બારી પાસેથી ખસતાં નહોતા અને આંસુ રોકાતા નહોતા ત્યાં બધાને બહાર નીકળવાનો આદેશ થયો. હું જોતી હતી કે સમીત તો રમવામા મશગુલ થઈ ગયો છે. મન ને થોડી નિંરાત થઈ, પણ જ્યારે બાર વાગે લેવા ગઈ ત્યારે એનો ચહેરો આંસુથી છલકાઈ ગયો હતો. મને જોતા જે રીતે એ વળગ્યો કે જાણે ક્યારેય નહિ છોડે. મે ટીચર ને પુછ્યું કે શું થયું? તો જવાબ મળ્યો કે બસ એક બાળકની મમ્મી જરા વહેલી આવી અને એને જતા જોઈ સમીત અને બીજા ઘણા બાળકો નુ રડવાનુ ચાલુ થઈ ગયું.
આજે પણ આ મારા બાળકો ને જોઈ મને એ દિવસો હમેશ યાદ આવી જાય છે.
બાળક અને મા દુનિયા ના દરેક ખુણે સરખાં જ હોય છે, પણ જ્યારે કોઈ જુદો અનુભવ થાય છે તો મન કલ્પી નથી શકતું.
વધુ આવતા અંકે.

શૈલા મુન્શા. તા. ૦૮/૨૬/૨૦૧૪

Posted in Daily incidents. | 5 Comments